लवथवती विक्राळा ब्रम्हांडीं माळा ।
वीषें कंठी काळा त्रिनेत्रीं ज्वाळा ।
लावण्यसुंदर मस्तकीं बाळा ।
तेथुनियां जळ निर्मळ वाहे झुळझुळां ॥ १ ॥
जय देव जय देव जय श्रीशंकरा ।
आरती ओंवाळूं तुज कर्पुरगौरा ॥ धृ. ॥
कर्पुरगौरा भोळा नयनीं विशाळा ।
अर्धांगीं पार्वती सुमनांच्या माळा ।
विभुतीचें उधळण शितिकंठ नीळा ।
ऐसा शंकर शोभे उमावेल्हाळा ॥ २ ॥
देवीं दैत्यीं सागरमंथन पै केलं ।
त्यामाजीं अवचित हळाहळ जें उठिलें ।
तें त्वां असुरपणें प्राशन केलें ।
नीलकंठ नाम प्रसिद्ध झालें ॥ ३ ॥
व्याघ्रांबरफणिवरधर सुंदर मदनारी ।
पंचानन मनमोहन मुनिजनसुखकारी ।
शतकोटीचें बीज वाचे उच्चारी ।
रघुकुळटिळक रामदासा अंतरी ॥ ४ ॥
॥ आरतीचा संपूर्ण अर्थ ॥
कडवे १:भगवान शंकराच्या गळ्यात भयंकर दिसणाऱ्या रुद्राक्षांच्या (किंवा कवट्यांच्या) माळा थरथरत आहेत. विष प्राशन केल्यामुळे त्यांचा कंठ (गळा) काळा पडला आहे आणि त्यांच्या तिसऱ्या डोळ्यातून क्रोधाची ज्वाला धगधगत आहे. त्यांच्या मस्तकावर सुंदर चंद्रकोर (बाळा) शोभत असून, तेथूनच गंगेचे निर्मळ पाणी झुळझुळ वाहत आहे.
ध्रुवपद:
हे देवाधिदेव श्रीशंकरा, तुझा जयजयकार असो! कापरासारख्या शुभ्र आणि पवित्र (कर्पूरगौरा) अशा तुला मी भक्तीभावाने आरती ओवाळत आहे.
कडवे २:
कापरासारखा गोरा आणि भोळा सांब असलेला हा शिव, ज्याचे डोळे अतिशय विशाल आहेत. त्याच्या अर्ध्या अंगावर माता पार्वती (अर्धनारीनटेश्वर रूप) विराजमान असून गळ्यात फुलांच्या (सुमनांच्या) माळा आहेत. त्याच्या अंगावर भस्माची (विभूतीची) उधळण केलेली आहे आणि त्याचा गळा (शितिकंठ) निळा आहे. असा हा उमेचा (पार्वतीचा) लाडका पती अतिशय सुंदर शोभून दिसत आहे.
कडवे ३:
देव आणि दानवांनी मिळून जेव्हा समुद्रमंथन केले, तेव्हा त्यातून अचानक 'हलाहल' नावाचे अत्यंत भयंकर विष बाहेर आले. ते विष तू जगाच्या कल्याणासाठी प्राशन केलेस. आणि तेव्हापासून तुझे 'नीलकंठ' हे नाव सर्वत्र प्रसिद्ध झाले.
कडवे ४:
अंगावर वाघाचे कातडे (व्याघ्रांबर) आणि गळ्यात श्रेष्ठ नाग (फणिवर) धारण करणारा, मदनाला (कामदेवाला) जाळून भस्म करणारा (मदनारी) हा शिव अतिशय सुंदर आहे. पाच मुखे असलेला (पंचानन), सर्वांचे मन मोहून घेणारा आणि ऋषीमुनींना सुख देणारा असा हा देव आहे. जो नेहमी स्वतःच्या मुखाने रामनामाचा (शतकोटी मंत्रांचे मूळ बीज) जप करतो, असा हा शंकर समर्थ रामदास स्वामींच्या हृदयात (अंतरी) कायमचा वसला आहे.
टिप्पणी पोस्ट करा
आपला अमूल्य प्रतिसाद आमच्यासाठी खूप महत्त्वाचा आहे. जर आमच्याकडून लिखाणात काही चुकी झाली असेल किंवा आपणांस अजून काही सुचवायचा असेल तर खालील कमेंट बॉक्स मध्ये नक्की लिहा .