सत्राणे उड्डाणे हुंकार वदनी मारुतीची आरती

॥ श्री हनुमंत आरती (सत्राणे उड्डाणे) ॥

सत्राणे उड्डाणे हुंकार वदनीं ।
करि डळमळ भूमंडळ सिंधूजळ गगनीं ।
कडाडिलें ब्रह्मांड धाके त्रिभुवनीं ।
सुरवर नर निशाचर त्यां झाल्या पळणी ॥ १ ॥

जय देव जय देव जय जय हनुमंता ।
तुमचेनि प्रतापे न भिये कृतान्ता ॥ धृ० ॥

दुमदुमिले पाताळ उठला प्रतिशब्द ।
धगधगिला धरणीधर मानिला खेद ।
कडाडिले पर्वत उडुगण उच्छेद ।
रामीं रामदासा शक्तीचा शोध ॥ २ ॥

॥ रचनाकार – समर्थ रामदास स्वामी ॥

॥ आरतीचा संपूर्ण अर्थ ॥

ध्रुवपद:
हे मारुतीराया (हनुमंता), तुझा जयजयकार असो! तुझ्या अफाट प्रतापामुळे आणि पाठीराखेपणामुळे मला आता साक्षात कृतांताची (म्हणजेच यमाची किंवा मृत्यूचीही) भीती वाटत नाही.

कडवे १:
तू जेव्हा सर्व शक्तीनिशी आणि प्रचंड वेगाने (सत्राणे) उड्डाण करतोस आणि मुखातून भयंकर हुंकार भरतोस, तेव्हा हे संपूर्ण भूमंडळ (पृथ्वी) डळमळू लागते आणि समुद्राचे पाणी आकाशापर्यंत (गगनी) उसळते. तुझ्या त्या उड्डाणाच्या आणि हुंकाराच्या आवाजाने संपूर्ण ब्रह्मांड कडाडते आणि तिन्ही लोकांत (त्रिभुवनात) तुझा धाक निर्माण होतो. या धाकामुळे देव (सुरवर), मनुष्य (नर) आणि राक्षस (निशाचर) यांची भीतीने पळता भुई थोडी होते (पळणी होते).

कडवे २:
तुझ्या या भयंकर हुंकाराने थेट पाताळलोकही दुमदुमून गेला आणि तिथे त्याचे प्रतिध्वनी (प्रतिशब्द) उमटू लागले. पृथ्वीला आपल्या फण्यावर धारण करणारा शेषनाग (धरणीधर) सुद्धा हादरला आणि त्यालाही या प्रचंड वेगाचा त्रास (खेद) जाणवला. मोठे पर्वत कडाडून गेले आणि आकाशातील ताऱ्यांचा समूह (उडुगण) विस्कळीत झाला. समर्थ रामदास स्वामी म्हणतात की, अशा या अफाट शक्तीचा आणि सामर्थ्याचा शोध मी प्रभू श्रीराम आणि त्यांच्या रामदासात (हनुमंतात) घेत आहे.