जय देवी जय देवी जय महालक्ष्मी | देवीची आरती

जय देवी जय देवी जय महालक्ष्मी ।
वससी व्यापकरुपें तू स्थूलसूक्ष्मी ॥ धृ ॥

करवीरपुरवासिनी सुरवरमुनिमाता ।
पुरहरवरदायिनी मुरहरप्रियकांता ।
कमलाकारें जठरी जन्मविला धाता ।
सहस्रवदनीं भूधर न पुरे गुण गातां ॥ १ ॥
जय देवी जय देवी...

मातुलिंग गदा खेटक रविकिरणीं ।
झळके हाटकवाटी पीयूषरसपाणी ।
माणिकसरना सुरंगवसना मृगनयनीं ।
शशिधरवदना राजस मदनाची जननी ॥ २ ॥
जय देवी जय देवी...

तारा शक्ति अगम्या शिवभजकां गौरी ।
सांख्य म्हणती प्रकृति निर्गुण निर्धारीं ।
गायत्री निजबीजा निगमागम सारी ।
प्रगटे पद्मावती निजधर्माचारी ॥ ३ ॥
जय देवी जय देवी...

अमृत भरिते सरिते अघदुरिते वारी ।
मारी दुर्घट असुरां भव दुस्तर तारीं ।
वारी मायापटल प्रणमत परिवारी ।
हे रुप चिद्रुप तद्रुप दावी निर्धारी ॥ ४ ॥
जय देवी जय देवी...

चतुरानने कुश्चितकर्माच्या ओळी ।
लिहिल्या असतील माते माझे निजभाळीं ।
पुसोनि चरणांतळी पदसुमनें क्षाळी ।
मुक्तेश्वर नागर क्षीरसागरबाळी ॥ ५ ॥
जय देवी जय देवी...

॥ आरतीचा संपूर्ण अर्थ ॥

ध्रुवपद:
हे महालक्ष्मी माते, तुझा जयजयकार असो! तू या संपूर्ण चराचरात, स्थूल आणि सूक्ष्म अशा सर्वच रूपांत सर्वत्र व्यापून राहिली आहेस.

कडवे १:
तू करवीरपूर (कोल्हापूर) येथे वास करणारी असून सर्व देव आणि मुनींची माता आहेस. तू भगवान शिवाला (पुरहर) वरदान देणारी आणि श्रीविष्णूंची (मुरहर) लाडकी पत्नी आहेस. तुझ्या नाभीकमळातून स्वतः ब्रह्मदेवाने जन्म घेतला आहे. हजार मुखे असलेला शेषनागही तुझे गुणगान करण्यास अपुरा पडतो.

कडवे २:
तुझ्या हातात मातुलिंग (महालुंग फळ), गदा आणि ढाल असून ती सूर्याच्या किरणांसारखी तळपत आहे. तुझ्या हातात अमृताने भरलेली सोन्याची वाटी (हाटकवाटी) आहे. तू गळ्यात माणकाचा हार आणि अंगावर सुंदर लाल वस्त्रे परिधान केली आहेत. तुझे डोळे हरिणीसारखे सुंदर, मुख चंद्रासारखे शीतल असून तू साक्षात मदनाची (कामदेवाची) माता आहेस.

कडवे ३:
तूच अगम्य अशी 'तारा' शक्ती आहेस आणि शिवभक्तांसाठी साक्षात 'गौरी' आहेस. सांख्य तत्त्वज्ञान तुला निर्गुण अशी 'प्रकृती' मानते. तूच गायत्री मंत्राचे मूळ आणि सर्व वेद-शास्त्रांचे सार आहेस. स्वतःच्या धर्माचे निष्ठेने पालन करणाऱ्या भक्तांसाठी तू 'पद्मावती' रूपात प्रगट होतेस.

कडवे ४:
तू अमृताने भरलेली नदी असून भक्तांची सर्व पापे आणि संकटे दूर करतेस. भयंकर राक्षसांचा नाश करून तू या भवसागरातून तारून नेतेस. जे तुला शरण येतात त्यांच्या डोळ्यांवरील मायेचे आवरण तू दूर करतेस आणि त्यांना तुझे खरे ज्ञानमय (चिद्रूप) दर्शन घडवतेस.

कडवे ५:
संत मुक्तेश्वर प्रार्थना करतात की, "हे क्षीरसागराच्या कन्ये (महालक्ष्मी), जर ब्रह्मदेवाने (चतुरानन) माझ्या नशिबात काही वाईट कर्मांच्या ओळी लिहिल्या असतील, तर त्या तुझ्या चरणकमलांवर डोकं ठेवल्याने पुसल्या जावोत आणि माझे मस्तक पावन होवो."