नमो नमः शंकर पार्वतीध्यान । श्री उमा महेशश्वर स्तोत्रम

नमः शिवाभ्यां नवयौवनाभ्यां
परस्पराश्लिष्टवपुर्धराभ्याम् ।
नगेन्द्रकन्यावृषकेतनाभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 1 ॥

नमः शिवाभ्यां सरसोत्सवाभ्यां
नमस्कृताभीष्टवरप्रदाभ्याम् ।
नारायणेनार्चितपादुकाभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 2 ॥

नमः शिवाभ्यां वृषवाहनाभ्यां
विरिञ्चिविष्ण्विन्द्रसुपूजिताभ्याम् ।
विभूतिपाटीरविलेपनाभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 3 ॥

नमः शिवाभ्यां जगदीश्वराभ्यां
जगत्पतिभ्यां जयविग्रहाभ्याम् ।
जम्भारिमुख्यैरभिवन्दिताभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 4 ॥

नमः शिवाभ्यां परमौषधाभ्यां
पञ्चाक्षरीपञ्जररञ्जिताभ्याम् ।
प्रपञ्चसृष्टिस्थितिसंहृताभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 5 ॥

नमः शिवाभ्यामतिसुन्दराभ्यां
अत्यन्तमासक्तहृदम्बुजाभ्याम् ।
अशेषलोकैकहितङ्कराभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 6 ॥

नमः शिवाभ्यां कलिनाशनाभ्यां
कङ्कालकल्याणवपुर्धराभ्याम् ।
कैलासशैलस्थितदेवताभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 7 ॥

नमः शिवाभ्यामशुभापहाभ्यां
अशेषलोकैकविशेषिताभ्याम् ।
अकुण्ठिताभ्यां स्मृतिसम्भृताभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 8 ॥

नमः शिवाभ्यां रथवाहनाभ्यां
रवीन्दुवैश्वानरलोचनाभ्याम् ।
राकाशशाङ्काभमुखाम्बुजाभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 9 ॥

नमः शिवाभ्यां जटिलन्धराभ्यां
जरामृतिभ्यां च विवर्जिताभ्याम् ।
जनार्दनाब्जोद्भवपूजिताभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 10 ॥

नमः शिवाभ्यां विषमेक्षणाभ्यां
बिल्वच्छदामल्लिकदामभृद्भ्याम् ।
शोभावतीशान्तवतीश्वराभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 11 ॥

नमः शिवाभ्यां पशुपालकाभ्यां
जगत्रयीरक्षणबद्धहृद्भ्याम् ।
समस्तदेवासुरपूजिताभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ 12 ॥

स्तोत्रं त्रिसन्ध्यं शिवपार्वतीभ्यां
भक्त्या पठेद्द्वादशकं नरो यः ।
स सर्वसौभाग्यफलानि
भुङ्क्ते शतायुरान्ते शिवलोकमेति ॥ 13 ॥
॥ इति श्री शङ्कराचार्य कृत उमामहेश्वर स्तोत्रम ॥

॥ स्तोत्राचा संपूर्ण अर्थ ॥

श्लोक १:
जे सदैव नवयौवनाने संपन्न आहेत, ज्यांनी एकमेकांना प्रेमाने आलिंगन दिले आहे, (पार्वती) जी पर्वतराज हिमालयाची कन्या आहे आणि (शंकर) ज्यांच्या ध्वजावर नंदी (वृषभ) आहे, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा वारंवार नमस्कार असो.

श्लोक २:
जे सदैव आनंदात आणि उत्साहात मग्न असतात, जे त्यांना नमस्कार करणाऱ्या भक्तांना त्यांच्या इच्छित वरदानांची प्राप्ती करून देतात, आणि प्रत्यक्ष भगवान श्री विष्णू (नारायण) ज्यांच्या चरणांची (पादुकांची) पूजा करतात, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा नमस्कार असो.

श्लोक ३:
ज्यांचे वाहन नंदी आहे, ज्यांची ब्रह्मा (विरिंची), विष्णू आणि इंद्र यांसारखे श्रेष्ठ देव पूजा करतात, आणि ज्यांच्या अंगावर भस्म (विभूती) आणि चंदनाचा (पाटीर) लेप लावलेला आहे, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा नमस्कार असो.

श्लोक ४:
जे या संपूर्ण जगाचे ईश्वर आणि पालनकर्ते (जगत्पती) आहेत, ज्यांचे स्वरूपच विजयाचे प्रतीक आहे, आणि इंद्रादी प्रमुख देव (जम्भारि) ज्यांना वंदन करतात, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा नमस्कार असो.

श्लोक ५:
जे भवसागररूपी (संसाराच्या) रोगावरील परम औषध आहेत, जे 'नमः शिवाय' या पंचाक्षरी मंत्ररूपी पिंजऱ्यात रममाण होतात, आणि जे या विश्वाची उत्पत्ती, स्थिती आणि लय (संहार) करणारे आहेत, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा नमस्कार असो.

श्लोक ६:
जे अतिशय सुंदर आहेत, ज्यांचे हृदय एकमेकांच्या प्रेमात पूर्णपणे आसक्त (गुंतलेले) आहे, आणि जे संपूर्ण त्रैलोक्याचे एकमेव कल्याणकर्ते (हित करणारे) आहेत, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा नमस्कार असो.

श्लोक ७:
जे कलियुगातील दोषांचा आणि पापांचा नाश करणारे आहेत, ज्यांनी (शिवाने) कपालाची (कंकाल) माळ आणि (पार्वतीने) अत्यंत कल्याणकारी रूप धारण केले आहे, आणि जे कैलास पर्वतावर निवास करतात, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा नमस्कार असो.

श्लोक ८:
जे सर्व अशुभांचा आणि संकटांचा नाश करणारे आहेत, जे संपूर्ण जगात एकमेव विशेष आणि श्रेष्ठ आहेत, ज्यांची शक्ती अकुंठित (अखंड) आहे, आणि केवळ स्मरणाने जे भक्तांच्या हृदयात प्रगट होतात, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा नमस्कार असो.

श्लोक ९:
जे रथावर (पृथ्वीरूपी रथावर) आरूढ झालेले आहेत, सूर्य, चंद्र आणि अग्नी हेच ज्यांचे डोळे (लोचने) आहेत, आणि ज्यांची मुखकमले पौर्णिमेच्या चंद्रासारखी (राकाशशांक) तेजस्वी आणि सुंदर आहेत, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा नमस्कार असो.

श्लोक १०:
ज्यांनी मस्तकावर जटा धारण केल्या आहेत, जे म्हातारपण (जरा) आणि मृत्यू या चक्रापासून पूर्णपणे मुक्त आहेत, आणि ज्यांची भगवान विष्णू (जनार्दन) व ब्रह्मदेव (कमळातून जन्मलेले) मनोभावे पूजा करतात, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा नमस्कार असो.

श्लोक ११:
ज्यांना तीन (विषम) डोळे आहेत, जे बेलाची पाने (बिल्वदल) आणि मोगऱ्याच्या फुलांच्या माळा (मल्लिकादाम) धारण करतात, आणि जे सौंदर्य (शोभावती) व शांतीचे (शान्तवती) स्वामी आहेत, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा नमस्कार असो.

श्लोक १२:
जे सर्व जीवांचे (पशूंचे) रक्षक आणि पालनकर्ते आहेत, ज्यांच्या हृदयात तिन्ही लोकांचे रक्षण करण्याचा निश्चय भरलेला आहे, आणि सर्व देव व दानव (असुर) मिळून ज्यांची पूजा करतात, अशा त्या शिव-पार्वतीला माझा नमस्कार असो.

श्लोक १३ (फलश्रुती):
जो मनुष्य रोज तिन्ही सांजेला (सकाळ, दुपार, संध्याकाळ) या १२ श्लोकांच्या स्तोत्राचे भक्तीभावाने पठण करतो, तो या जीवनात सर्व सौभाग्य आणि सुखांचा उपभोग घेतो, शंभर वर्षांचे (शतायुषी) आयुष्य जगतो आणि शेवटी (अंते) शिवलोकाला प्राप्त होतो.